واکسن آنفولانزا در پاییز؛ آیا برای واکسن زدن دیر شده است؟

با شروع پاییز، همزمان با کاهش دما و افزایش رفت‌وآمد در محیط‌های بسته، نگرانی درباره ابتلا به آنفولانزا بیشتر می‌شود. یکی از مهم‌ترین سوالات در این زمان این است که آیا اگر پاییز برای تزریق واکسن آنفولانزا اقدام کنیم، هنوز واکسن اثر دارد یا برای واکسیناسیون دیر شده است؟

 تزریق واکسن در پاییز همچنان می‌تواند مفید باشد و شروع فصل بیماری به معنی از دست رفتن فرصت واکسیناسیون نیست.

طبق راهنمای مرکز کنترل و پیشگیری از بیماری‌های آمریکا (CDC)، برای بیشتر افراد ماه‌ شهریور زمان مناسبی برای دریافت واکسن آنفولانزا هستند؛ با این حال، اگر واکسیناسیون در این بازه انجام نشده باشد، تزریق واکسن می‌تواند در ادامه فصل آنفولانزا نیز انجام شود، تا زمانی که ویروس‌های آنفولانزا در گردش باشند و واکسن مناسب در دسترس باشد.

حدود دو هفته پس از واکسیناسیون طول می‌کشد تا آنتی‌بادی‌ها در بدن ایجاد شوند.راهنمای CDC درباره واکسن آنفولانزا

آیا در پاییز می‌توان واکسن آنفولانزا زد؟

بله. اگر هنوز واکسن آنفولانزا را دریافت نکرده‌اید، با شروع پاییز نیز می‌توانید برای واکسیناسیون اقدام کنید. نکته مهم این است که واکسن بلافاصله بعد از تزریق ایمنی کامل ایجاد نمی‌کند. طبق اطلاعات بررسی‌شده، اوج پاسخ ایمنی و تولید آنتی‌بادی در بزرگسالان معمولاً حدود ۲۱ تا ۳۰ روز پس از واکسیناسیون اندازه‌گیری می‌شود.

بنابراین حتی اگر فصل بیماری‌های تنفسی شروع شده باشد، تزریق واکسن می‌تواند برای ایجاد محافظت در ادامه فصل اهمیت داشته باشد.

اگر الان واکسن بزنم، جواب می‌دهد؟

بله، اما نباید انتظار داشت واکسن آنفولانزا در برابر تمام موارد ابتلا به آنفولانزا محافظت صددرصدی ایجاد کند. اثربخشی واکسن به عوامل مختلفی بستگی دارد؛ از جمله:

• تطابق سویه‌های موجود در واکسن با ویروس‌های در گردش
• سن فرد
• وضعیت سیستم ایمنی
• نوع واکسن
• زمان سپری‌شده از واکسیناسیون

بررسی‌های ارائه‌شده در فایل نشان می‌دهد که اثربخشی واکسن‌های استاندارد ممکن است در فصل‌های مختلف متفاوت باشد و در صورت عدم تطابق مناسب سویه‌ها یا در بعضی گروه‌های پرخطر، کاهش پیدا کند. بنابراین واکسن زدن در پاییز به معنی تضمین نکردن ابتلا نیست؛ هدف آن کاهش خطر ابتلا و به‌ویژه کاهش خطر عوارض بیماری است.

بهترین زمان تزریق واکسن آنفولانزا چه زمانی است؟

نکته مهم این است که برای تزریق واکسن نباید منتظر بمانیم تا همه اطرافیان بیمار شوند. از طرف دیگر، اگر زمان مناسب اولیه را از دست داده‌اید، این موضوع به معنی بی‌فایده شدن واکسن نیست. با توجه به اینکه پاسخ ایمنی چند هفته بعد از تزریق شکل می‌گیرد، واکسیناسیون در پاییز می‌تواند همچنان فرصت ایجاد محافظت در ادامه فصل را فراهم کند.

کدام واکسن آنفولانزا را در پاییز انتخاب کنیم؟

شواهد هر محصول متفاوت است و انتخاب باید بر اساس سن، مجوز، فرمولاسیون و شرایط فرد انجام شود. خود CDC هم برای بیشتر افراد، وقتی چند واکسن مناسب سن وجود داشته باشد، یک واکسن مشخص را بر دیگری ترجیح نمی‌دهد با این حال چند واکسن آنفولانزا که در بازار دارویی ایران در زیر مورد بررسی قرار گرفته‌اند برای کسب اطلاعات بیشتر نسبت به این واکسن ها به مقاله مقایسه انواع واکسنهای آنفولانزا در ایران مراجعه نمایید.

۱. واکسیگریپ (Vaxigrip)

واکسیگریپ یک واکسن آنفولانزای اسپلیت است و طبق اطلاعات فایل از ۶ ماهگی به بالا قابل استفاده است. این واکسن از نظر شواهد بالینی، داده‌های گسترده‌ای دارد. در یک مطالعه تصادفی‌سازی‌شده در کودکان ۶ تا ۳۵ ماهه، اثربخشی آن در برابر تمام سویه‌ها حدود ۵۱ درصد و در سویه‌های کاملاً منطبق حدود ۶۸ درصد گزارش شده است. بنابراین واکسیگریپ یکی از واکسن‌هایی است که شواهد بالینی قابل توجهی برای آن وجود دارد. (CDC)

۲. اینفلوواک (Influvac)

اینفلوواک از نوع سابیونیت است و طبق اطلاعات فایل از ۶ ماهگی به بالا قابل استفاده است. یکی از ویژگی‌های مهم آن خلوص بالای آنتی‌ژنی و پروفایل مناسب تحمل‌پذیری است. مطالعات بالینی نیز توانایی آن در ایجاد پاسخ ایمنی مناسب را نشان داده‌اند.

۳. سینوواک (Sinovac)

سینوواک یک واکسن اسپلیت است که طبق اطلاعات فایل برای افراد از ۶ ماهگی به بالا قابل استفاده است. مطالعات مقایسه‌ای و داده‌های دنیای واقعی برای آن گزارش شده است، هرچند در افراد بسیار سالمند، به‌خصوص سنین بالاتر، اثربخشی ممکن است کاهش پیدا کند.

۴. هواالن (Hualan)

هواالن نیز واکسن اسپلیت است و طبق اطلاعات فایل برای افراد ۳ سال به بالا معرفی شده است. برای این واکسن مطالعات سرولوژیک و داده‌هایی در سالمندان وجود دارد، اما یکی از محدودیت‌های مطرح‌شده در فایل، کمبود شواهد مستقیم درباره اثربخشی واقعی در پیشگیری از ابتلا یا بستری است.

۵. اولتریکس (Ultrix)

اولتریکس نیز از واکسن‌های اسپلیت است و فرم چهارظرفیتی آن از سال‌های اخیر عرضه شده است. داده‌های موجود درباره آن بیشتر از جمعیت‌های جوان و مطالعات منطقه‌ای به دست آمده و اطلاعات مربوط به برخی گروه‌های پرخطر محدودتر است.

واکسن آنفولانزا چند روز بعد اثر می‌کند؟

واکسن آنفولانزا بلافاصله بعد از تزریق باعث ایجاد ایمنی کامل نمی‌شود. بر اساس اطلاعات فایل، در بزرگسالان اوج پاسخ آنتی‌بادی معمولاً حدود 2 هفته پس از تزریق مشاهده می‌شود. به همین دلیل، اگر واکسن را در پاییز دریافت می‌کنید، بهتر است آن را هرچه زودتر دریافت کنید تا فرصت کافی برای ایجاد پاسخ ایمنی وجود داشته باشد.

در مطالعه بررسی‌شده در فایل مقایسه واکسن‌های آنفولانزا نیز، اوج پاسخ آنتی‌بادی در بزرگسالان معمولاً حدود ۲۱ تا ۳۰ روز پس از واکسیناسیون گزارش شده است. بنابراین این دو عدد به یک مفهوم اشاره نمی‌کنند: حدود دو هفته زمان تقریبی برای ایجاد محافظت است، در حالی که ۲۱ تا ۳۰ روز به اوج پاسخ سرولوژیک مربوط می‌شود.

آیا اگر قبلاً آنفولانزا گرفته باشیم باز هم واکسن لازم است؟

واکسن آنفولانزا برای ایجاد محافظت در برابر سویه‌های هدف واکسن طراحی شده است و ابتلا به یک عفونت تنفسی یا حتی یک نوع آنفولانزا لزوماً به معنی محافظت در برابر تمام سویه‌های آنفولانزا در طول فصل نیست. بنابراین تصمیم درباره واکسیناسیون باید بر اساس شرایط فرد و وضعیت فصل بیماری انجام شود.

واکسیناسیون بهترین راه برای پیشگیری از آنفولانزا است.( آنفولانزای فصلی WHO)

کودکان برای واکسن آنفولانزا به چند دوز نیاز دارند؟

طبق اطلاعات فایل، کودکان 6 ماهه تا 8 ساله که سابقه دریافت واکسن آنفولانزا ندارند، در نخستین سال واکسیناسیون به ۲ دوز با فاصله حداقل ۴ هفته نیاز دارند. همچنین دوز استاندارد ذکرشده در فایل برای افراد از ۶ ماهگی تا بزرگسالی ۰.۵ میلی‌لیتر است. (CDC)

آیا سالمندان باید واکسن آنفولانزا بزنند؟

سالمندان یکی از گروه‌هایی هستند که توجه به واکسیناسیون آنها اهمیت بیشتری دارد. با افزایش سن، پدیده‌ای به نام پیری سیستم ایمنی یا Immunosenescence می‌تواند باعث شود پاسخ بدن به واکسن‌های استاندارد ضعیف‌تر باشد.

در فایل اشاره شده است که واکسن‌های دوز بالا یا ادجوانت‌دار در سالمندان می‌توانند عملکرد بهتری نسبت به واکسن‌های استاندارد داشته باشند. بنابراین برای افراد بالای ۶۵ سال، انتخاب نوع واکسن بهتر است با نظر پزشک یا داروساز انجام شود.

عوارض واکسن آنفولانزا در پاییز چیست؟

عوارض واکسن معمولاً خفیف و موقتی هستند. مهم‌ترین مواردی که در واکسن‌های بررسی‌شده گزارش شده‌اند عبارتند از:

• درد و قرمزی محل تزریق
• تب خفیف
• خستگی
• سردرد
• درد عضلانی
• در برخی موارد تورم یا بی‌حالی

این عوارض معمولاً کوتاه‌مدت هستند.

چه کسانی باید قبل از تزریق با پزشک مشورت کنند؟

در صورت وجود شرایط زیر، قبل از تزریق واکسن باید با پزشک یا داروساز مشورت شود:

• سابقه واکنش آلرژیک شدید به واکسن یا اجزای آن
• سابقه سندرم گیلن‌باره طی ۶ هفته پس از دریافت واکسن آنفولانزا
• ابتلا به بیماری حاد متوسط تا شدید همراه با تب
• وجود بیماری‌های زمینه‌ای یا شرایط خاص که ممکن است انتخاب نوع واکسن را تغییر دهد

موارد منع مصرف ممکن است بین برندهای مختلف متفاوت باشد و باید اطلاعات همان محصول بررسی شود.

واکسن آنفولانزا در پاییز؛ بالاخره بزنیم یا صبر کنیم؟

اگر هنوز واکسن آنفولانزا دریافت نکرده‌اید، شروع پاییز به معنی دیر شدن برای واکسیناسیون نیست. واکسن به زمان نیاز دارد تا پاسخ ایمنی ایجاد کند و بر اساس اطلاعات موجود، بیشترین پاسخ آنتی‌بادی در بزرگسالان حدود ۳ تا ۴ هفته پس از تزریق مشاهده می‌شود.

بنابراین اگر در گروهی هستید که واکسیناسیون برای شما توصیه شده است، بهتر است برای دریافت واکسن بیش از این تأخیر نکنید. در عین حال باید بدانیم که هیچ واکسن استاندارد آنفولانزایی محافظت ۱۰۰ درصدی ایجاد نمی‌کند و میزان اثربخشی آن می‌تواند از یک فصل به فصل دیگر متفاوت باشد.

خرید و قیمت واکسن آنفولانزا

قیمت واکسن آنفولانزا به عواملی مانند برند، نوع واکسن، سری تولید و شرایط عرضه بستگی دارد و ممکن است در طول فصل تغییر کند. اگر قصد خرید واکسن آنفولانزا دارید، بهتر است پیش از خرید، نام برند، سن مجاز مصرف و شرایط نگهداری محصول را بررسی کنید.

برای خرید اینترنتی واکسن آنفولانزا نیز موضوع مهم فقط قیمت نیست؛ واکسن باید در شرایط مناسب و زنجیره سرد نگهداری و منتقل شود. بنابراین خرید از داروخانه معتبر مانند داروخانه آنلاین داروسازم و اطمینان از شرایط صحیح نگهداری واکسن اهمیت زیادی دارد.

جمع‌بندی

پاییز با افزایش شیوع بیماری‌های تنفسی، زمان مهمی برای توجه به واکسیناسیون آنفولانزا است. اگر واکسن را در ابتدای فصل دریافت نکرده‌اید، برای تزریق در پاییز هنوز دیر نشده است. با این حال، واکسن آنفولانزا بلافاصله ایمنی کامل ایجاد نمی‌کند و معمولاً حدود ۲۱ تا ۳۰ روز برای رسیدن به اوج پاسخ آنتی‌بادی زمان نیاز دارد.

واکسیگریپ، اینفلوواک، سینوواک، هواالن و اولتریکس از جمله واکسن‌های بررسی‌شده در بازار ایران هستند، اما شواهد علمی و گروه سنی مجاز آنها با یکدیگر متفاوت است.

در نهایت، انتخاب واکسن باید بر اساس سن، شرایط فرد، سابقه واکسیناسیون و نوع محصول انجام شود و برای گروه‌های خاص مانند سالمندان یا افراد دارای بیماری زمینه‌ای، مشورت با پزشک یا داروساز اهمیت بیشتری دارد.

سوالات متداول در باره تزریق واکسن آنفولانزا در پاییز

اگر امروز واکسن بزنم و فردا در معرض فرد مبتلا قرار بگیرم، آیا واکسن از من محافظت می‌کند؟

نه به شکل فوری. بدن حدود دو هفته برای ایجاد محافظت ایمنی پس از واکسیناسیون زمان نیاز دارد. بنابراین ممکن است فرد در فاصله کوتاهی پس از تزریق، در صورت مواجهه با ویروس، همچنان به آنفولانزا مبتلا شود

 آیا تزریق واکسن آنفولانزا در پاییز دیر است؟

خیر. برای بیشتر افراد، شهریور ماه زمان مناسبی برای واکسیناسیون هستند و اگر واکسن در این زمان دریافت نشده باشد، واکسیناسیون می‌تواند در ادامه فصل نیز انجام شود؛ به شرطی که ویروس آنفولانزا در گردش باشد و واکسن مناسب در دسترس باشد.

 اگر آبان یا آذر واکسن آنفولانزا بزنیم، هنوز فایده دارد؟

بله. گذشتن از مهر یا حتی ماه‌های ابتدایی پاییز به معنی بی‌فایده شدن واکسن نیست. CDC توصیه می‌کند واکسیناسیون در طول فصل آنفولانزا نیز ادامه داشته باشد، زیرا زمان اوج فعالیت ویروس از یک فصل به فصل دیگر متفاوت است.

 واکسن آنفولانزا چند روز بعد از تزریق اثر می‌کند؟

حدود دو هفته زمان لازم است تا بدن پس از واکسیناسیون آنتی‌بادی‌های لازم را ایجاد کند. بنابراین واکسن برای محافظت فوری در برابر مواجهه‌ای که همان روز اتفاق می‌افتد طراحی نشده است.

 آیا واکسن آنفولانزا باعث ابتلا به آنفولانزا می‌شود؟

خیر. واکسن‌های تزریقی غیرفعال آنفولانزا حاوی ویروس زنده و عفونی نیستند و نمی‌توانند باعث ابتلا به آنفولانزا شوند. درد محل تزریق، خستگی، تب خفیف یا بدن‌درد از عوارض احتمالی و معمولاً کوتاه‌مدت واکسن هستند.

اگر قبلاً آنفولانزا گرفته باشیم، باز هم واکسن لازم است؟

ابتلا به یک عفونت آنفولانزایی لزوماً به معنی محافظت در برابر همه ویروس‌های آنفولانزای در گردش نیست. از طرف دیگر، واکسن هر فصل برای ویروس‌هایی طراحی می‌شود که انتظار می‌رود در همان فصل شایع‌تر باشند. بنابراین سابقه ابتلا به تنهایی دلیل کافی برای کنار گذاشتن واکسیناسیون نیست.